STERLIN
22,8559
DOLAR
18,6408
EURO
19,6351
ALTIN
1.075,92
BIST
5.005,30
SON DAKİKA
‘Enflasyondaki düşüşü fırsata çevirebiliriz’
Togg’un şarj üniteleri sitelere kurulacak
Türkiye’den Amerika’ya otobüs ihraç ediyor
Global iktisatta ‘kötüleşme’ uyarısı
Vergi incelemelerinde 1 milyon gayesine ulaşıldı
‘Güneş’ konutlara doğuyor… Gelişen teknolojiyle doğal güneş ışığı meskenlere ve işyerlerine taşınıyor
İnşaat gereçleri ihracatında düşüş
Yellen: Sigortayla ilgili prosedüre münasebet yok
‘Ticaretin geleceği dizaynla ve inovasyonla şekillenecek’
Rakibini 1.2 milyar dolara satın aldı
200 bini aşkın futbolsever Dünya Kupası diye FIFA 23 izledi | Lionel Messi’nin ülkeye girişini yasaklayalım
Fas’ta savunmada eksik var mı? Portekiz’de Ronaldo oynayacak mı? Dünya Kupası çeyrek final iddaa oranları…
Max Gradel, Misli TV’ye açıkladı! “Sivasspor’da uzun yıllar kalmak istiyorum…”
Dünya Kupası’ndaki Hollanda – Arjantin müsabakasında Wout Weghorst damgası! Tarihi golle maçın mukadderatını değiştirdi
Akdenize kıyısı olan AB ülkeleri, “enerji krizine karşı ortak çözüm” daveti yaptı
Brezilya’da Tite dönemi sona erdi! Jorge Jesus…
Samsunspor ile Yeni Malatyaspor puanları paylaştı
Darüşşafaka deplasmanda farklı kazandı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Kenani: Avrupa’nın İran halkına yönelik ihaneti defalarca kanıtlanmıştır
Beyaz Saray’dan Rusya ve İran açıklaması: İlişkileri tam teşekküllü bir savunma ortaklığına dönüşüyor
Zelenski: Rus ordusu tarafından atılan füzelerin yüzde 62’si sivilleri hedef aldı
Türkiye ‘ilaç ihracat yasağı’ getirdi! Eczacılar Birliği, Yasağın kaldırılması için talepte bulundu – KIBRIS HABER
6 ay önce elektrik kabloları için açılan çukurlar hâlâ kapatılmadı! – KIBRIS HABER
Kosova Cumhurbaşkanı Osmani: Sırp polisi ve askeri, Kosova topraklarına bir daha asla ayak basmayacak
Putin ve Paşinyan, Kırgızistan’da görüştü
Tatar “İnsan Hakları Günü” nedeniyle KKTC İnsan Hakları Derneği heyetini kabul etti! – KIBRIS HABER
Limasol’a bağlı Pirgos köy muhtarlığına el bombası atıldı! – KIBRIS HABER
“Polis Temel Eğitimi Müfredatı Güncelleme Çalıştayı” Düzenlendi! – KIBRIS HABER
İncirli; “Lefkoşa’daki kreş ve etüt eksikliğini gidereceğiz” – KIBRIS HABER
Dikkat! Kuş gribi vakasına rastlandı – KIBRIS HABER

‘Ortalama’ olmak isteyen ülkenin Jeff Bezos’un 500 milyon dolarlık yatıyla imtihanı: Bir köprü kıssası…

‘Ortalama’ olmak isteyen ülkenin Jeff Bezos’un 500 milyon dolarlık yatıyla imtihanı: Bir köprü kıssası…Bir yanda dünyanın en varlıklı …

‘Ortalama’ olmak isteyen ülkenin Jeff Bezos’un 500 milyon dolarlık yatıyla imtihanı: Bir köprü kıssası…
CyborNFT
06.08.2022 11:52
0
A+
A-

‘Ortalama’ olmak isteyen ülkenin Jeff Bezos’un 500 milyon dolarlık yatıyla imtihanı: Bir köprü kıssası…
Bir yanda dünyanın en varlıklı insanlarından birine ilişkin 500 milyon dolarlık bir muhteşem yat, başka yanda o yat geçebilsin diye sökülmek istenen asırlık bir köprü ve o köprüye gözleri üzere bakan Rotterdam sakinleri… Şubat ayında yaşanan köprü krizi birinci bakışta kolay bir mahallî idare sıkıntısı üzere görünse de aslında derinlerde çok daha değişik bir felsefi ayrımın sembolüydü. Nasıl mı? Anlatalım…

Gözünüzde canlandırmaya çalışın…

Yer, Hollanda’nın en büyük ikinci kenti Rotterdam.

CyborNFT

Şehrin ortasından geçen Koningshaven Kanalı’nın kıyısında toplanmış birkaç bin Rotterdamlı gözlerini aşikâr bir noktaya dikmiş, bekliyor.

Derken beklenen şey uzaktan görünüyor… 127 metrelik uzunluğuyla daha suya inmeden “dünyanın en büyüğü” sıfatını edinen bir özel yat. Sahibi, Amazon’un kurucusu ve dünyanın en güçlü insanlarından biri olan Jeff Bezos.

Dev yat, suyun üzerinde süzülerek insanlara gerçek yaklaşıyor. Kalabalığın önüne geldiğinde bir anda alt kısmı sarıya ve turuncuya bulanıyor. Ortada birkaç kırmızı leke de göze çarpıyor.

Rotterdam Kent Kurulu’nun eski üyelerinden Stefan Lewis, “Ben yumurta değil domates fırlatırdım. Vegan beslenmeye çalışıyorum da…” diye açıkladı sarıların ortasındaki kırmızıları.

Böyle bir sahne hiç yaşanmadı lakin hududundan dönüldü. Rotterdam halkının Hollanda’da bir tersanede inşa edilen yata olan yansısı, az daha bir çürük yumurta protestosuna dönüşmek üzereydi.

Peki ne olmuştu? Rotterdamlılar bu yata neden bu kadar reaksiyon gösteriyordu?

YATI DENİZE İNDİRMEK İÇİN KÖPRÜYÜ SÖKMEK İSTEDİLER

Dediğimiz üzere Bezos’un Y721 kod ismiyle bilinen ve 500 milyon dolara mal olan dev yatı, Oceanco şirketinin Rotterdam’daki tersanelerinde inşa edildi.

Bu yaz denize inmesi planlanan yatla ilgili Oceanco ve Bezos’un, Rotterdam lokal idaresinden bir ricası oldu: Tamamlanan yatın rahatça geçip denize açılabilmesi için kanalın üzerindeki Koningshaven Köprüsü’nün çok kısa bir müddetliğine sökülmesi.

Bu birinci bakışta çok mantıksız bir talep değildi. Halk ortasında kısaca De Hef yani “asansör” diye bilinen köprünün ortasındaki modülü esasen ismi üzerinde aşağı üst oynayabilen bir sistem üzerinde olduğundan rastgele bir hasar kelam konusu olmayacaktı. Söküp takma süreci bir, en fazla iki günde tamamlanacak, tüm masraflar Oceanco’nun kasasından karşılanacaktı.

Zaten yosun yeşili çelik çubuklardan oluşan ve dev bir H harfini anımsatan köprüyü faal olarak kullanan da yoktu. Çünkü 1927’de Breda-Rotterdam Demiryolu’nun bir modülü olarak inşa edilen köprü yerine bir tünel yapılmasının akabinde 1993’te kullanma kapanmıştı.

Sözün kısası her şey hemencecik olup bitecekti, Rotterdam halkının cebinden para çıkmayacaktı ve hayatın akışında rastgele bir aksama olmayacaktı. Lakin işler hiç de beklendiği üzere gitmedi ve Rotterdam’la Bezos ortasındaki gerginlik, geçtiğimiz Şubat ayında dünya basının manşetlerine yansıdı.

De Hef bugün Hollanda Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı’nın ulusal miras programı olan “rijksmonument” bünyesindeki binalardan biri.

“BEZOS’UN OYUNCAĞI İÇİN KÖPRÜYÜ SÖKMEK Mİ?”

İlk haberlerde mahallî yetkililerin Oceanco’nun De Hef’in ortasını sökmesine müsaade verdiği belirtiliyordu. (Operasyonun maliyeti ise hiç açıklanmadı.) Bir belediye çalışanı talepte rastgele bir sorun görmemiş ve onay vermişti.

Ardından büyük bir gürültü koptu.

Lewis olayı Facebook’taki paylaşımlardan öğrenmişti. Beşerler birbirine “Bu gerçek mi?” diye soruyordu.

New York Times’a konuşan Lewis, “Ben de Belediye Lider Yardımcısı’nın ofisini aradım ve ‘Bu gerçek mi?’ diye sordum. ‘Bu husus hakkında rastgele bir bilgimiz yok’ diye karşılık verdiler. Olay gündemlerinde değildi. Bana geri dönüş yapmaları bir gün sürdü” diye konuştu.

Kararın kamuoyunda duyulmasının akabinde, öfkeli vatandaşlar mahallî televizyon kanallarının haber bültenlerinde birinci sıraya yerleşti. Tıpkı günlerde yata yumurta fırlatmak isteyenlerden oluşan bir Facebook kümesi kuruldu. (“Jeff Bezos’un yeni oyuncağı için De Hef’i sökmek mi? Gelin daima birlikte yumurta atalım…”) Kent kurulu üyelerinden biri yaptığı açıklamada, yatın yelken direklerini kente yapılmış hakaretamiz bir el hareketine benzetti.

TEPKİLER SONUÇ VERDİ, TALEP GERİ ÇEKİLDİ

Neyse ki husus Haziran ayı sonunda tatlıya bağlandı. Rotterdam Belediye Lider Yardımcısı, Oceanco’nun De Hef’i sökme ricasını geri çektiğini duyurdu. Bu karar birçokları için kitlelerin bir milyarder karşısındaki zaferi olarak görüldü lakin iş bununla sonlu değildi.

Yaşanan gerginlik tıpkı vakitte Amerikalıların bedelleri ile Hollandalıların kıymetleri ortasında bir çatışmayı da yansıtıyordu. Hatta Hollanda’yı yakından tanıyanlar için bu olay, Hollanda halkını zahmetten çıkarmak gayesiyle yazılmış bir senaryo üzere görünüyordu.

300’den fazla çalışanı olan Oceanco’dan, talebin geri çekilmesiyle ilgili resmi bir açıklama yapılmadı. Şirket New York Times’ın yorum talebine de cevap vermedi. Gazetelerde çıkan haberlerde, şirketin kararının gerisinde çalışanlarına yönelik tehditler ve vandalizm olaylarına ait korkular olduğu belirtildi.

 

HOLLANDALILARIN ÖMÜR İDEOLOJİSİ: “ORTALAMA OL”

Peki Rotterdamlıların bu kadar büyük bir reaksiyon vermesinin sebebi neydi?

37 yaşındaki Lewis bu soruya, “Prensip meselesi” diye karşılık verdi ve ekledi: “Sınırsız paranız olduğunda neler alabilirsiniz? Her kuralı esnetebilir misiniz? Anıt binaları parçalayabilir misiniz?”

Hollandalıların nezdinde bir numaralı sorun Bezos’un insanın aklının alamayacağı kadar büyük servetiydi.

Şehir Kurulu üyesi ve emeklilerin hak ve problemlerine odaklanan 50Artı Partisi’nin Rotterdam Vilayet Lideri Ellen Verkoelen, “Bizde bir laf vardır, ‘Normal davranmak, gereğince çılgınca’ deriz” dedi ve ekledi:

“Biz güçlü insanların olağan davranmadığını düşünüyoruz. Servetin hududunun olmadığı ABD’nin bilakis biz burada herkesin varlıklı olabileceğine inanmıyoruz. Biz ‘Ortalama ol’ diye düşünüyoruz. Bu kâfi.”

Aslına bakılırsa Verkoelen, Oceanco’nun talebini, ziyadesiyle rekabetçi bir bölümdeki bir şirkete verilmiş makul bir imtiyaz kabul edenlerdendi. Fakat hepsi de köprünün sökülmesine şiddetle karşı olan onlarca seçmeninin itirazlarını dinledikten sonra onlara hak vermişti.

TEREYAĞI MI PEYNİR Mİ?

Bu öfkenin kaynağının ne olduğunu çok güzel anladığını belirten Verkoelen, çocukluğunda yaşadığı bir olayı da örnek verdi:

“Ben 11 yaşlarındayken, ABD’den bir değişim öğrencisi bize geldi ve bir hafta kadar konutumuzda konuk kaldı. Annem ona ‘Sandviçini burada da Amerika’da yaptığın üzere kendin hazırlayabilirsin’ dedi. Çocuk ekmeğinin üzerine bir dilim salam koymak yerine beş dilim koydu. Annem çocuğa bir şey söylemeyecek kadar nazik bir bayandı lakin bana dönüp Hollandaca ‘Bu konutta asla bu formda yemek yemeyeceğiz’ demişti.”

Daha sonra okulda arkadaşlarıyla konuşan Verkoelen, onlara konuk olan Amerikalı çocukların da sandviçlerini birebir biçimde yaptıklarını öğrenmişti. Hollandalı çocuklar hem şoke olmuş hem de Amerikalı yaşıtlarını kıskanmışlardı.

Zira o yıllarda Hollanda bir sandviçe hem tereyağı sürmek hem de peynir koymak israf kabul ediliyordu. Tereyağlı ve peynirli sandviçlere “şeytan sandviçi” deniyordu. Çocuklara ya birini ya öbürünü seçmesi gerektiği, ikisine birden gereksinimi olmadığı anlatılıyordu.

Dolayısıyla dünyanın en büyük yatını inşa ettirip bir de üzerine kentin sevilen bir anıtını sökmek istemek de “şeytanın açık büfesi” üzere bir şeydi Hollandalıların gözünde.

Başbakan Mark Rutte

BAŞBAKAN’IN KRAL’LA GÖRÜŞMEYE BİSİKLETLE GİTTİĞİ ÜLKE

Hollandalıların bu tutumluluk kültürünün kökleri Kalvinizm’e uzanıyor. Yüzlerce yıldır Protestanlık’ın Hollanda’daki en yaygın kolu olan Kalvinizm öz disiplin, tutumluluk ve vicdanlılık üzere kıymetlerin önde olduğu bir inanç sistemi. Günümüzde yapılan anketlerde Hollandalıların değerli bir kısmı kendilerini dindar olarak nitelendirmese de bu inanç sisteminin birçok ögesi toplumun dokusuna yerleşmiş durumda.

Utrecht Üniversitesi’nde Çağdaş Hollanda Tarihi üzerine dersler veren Dr. James Kennedy, New York Times’a yaptığı açıklamada, “Kalvinizim size paranızın kaptanı olduğunuzu, o paraya göz kulak olma sorumluluğunuz olduğunu öğretir. Bunun manası paranızın birçoklarını dağıtmak, diğerlerine karşı cömert olmaktır” diye konuştu.

Kennedy, “İşiniz ileride sorumlu tutulacağınız ilahi bir tutkudur. Kazandığınızı şatafatlı şeylere harcamak hem toplum için hem de ruhunuz için makus kabul edilir” dedi.

Elbette bu Hollanda’da milyarderler olmadığı ya da CEO’larla işe yeni başlamış çalışanların tıpkı fiyatı aldığı manasına gelmiyor. Hatta araştırma şirketi Statista’nın datalarına nazaran, ülkede bir CEO sıradan bir çalışanın 171 katı maaş alıyor. (Bu farkın en büyük olduğu ülke ise 265 kat ile ABD.) Hollanda’da farklı olan şey, zenginlerin bunu başkalarının gözüne sokmaya çalışmaması.

Bir vakitler dünyanın en büyük imparatorluklarından birini yöneten Hollandalılar bugün, başbakanlarının hükümdarlarıyla görüşmeye bisikletiyle gitmesinden ve bisikletini sarayın bahçesine kilitlemesinden gurur duyuyor. (Saray demişken, Hollanda’nın kraliyet ailesinin öteki kraliyet ailelerine kıyasla daha mütevazı bir hayat sürdüğünü de hatırlatalım.)

Hollanda Hükümdarı Willem Alexander ve eşi Kraliçe Maxima

KÜLTÜRÜN TEMELİNDE DAYANIŞMA YATIYOR

Tabii her şey eksiksiz değil. Toplumun uzun yıllar boyunca göçmenleri bir modülü haline getirmekte zorlandığı ve soylulaşma nedeniyle orta ve emekçi sınıflarını kentlerin dışına ittiği bir gerçek. Buna karşın eşitliğe verilen bedelde bir azalma olmamış. Hollandalılar hala hiç kimsenin başkasından daha uygun olmadığına ve başkasından daha fazlasını hak etmediğine inanıyor.

Bunun altında da göz gerisi edilmesi mümkün olmayan bir coğrafik gerçek yatıyor: Ülke topraklarının aşağı üst üçte biri deniz düzeyinin altında. Tam da bu nedenle Hollandalılar asırlardır hayatta kalabilmek için bir ortada hareket etmek, el birliğiyle hendekler ve tahliye sistemlerinden oluşan bir altyapı kurmak zorunda hissediyor.

Erasmus Üniversitesi’nden tarih profesörü Dr. Paul van de Laar, bu durumu, “Hollanda iş birliği üzerine kurulmuş bir ülkedir” kelamlarıyla özetledi ve ekledi: “15’inci ve 16’ncı yüzyıllarda daima felaket tehditleri yaşandı. Protestanlar ve Katolikler, hayatta kalabilmek için çok fazla hengame etmemeleri gerektiğini biliyorlardı.”

Katkıda bulunmak, topluma karışmak, diğerlerine yardım etmek. Bunlar Hollandalılar için en yüksek mefkureler ortasında. Münasebetiyle 140 milyar dolarlık servet sahibi bir adamın 500 milyon dolarlık teknesi için istenen imtiyazın reaksiyon çekmesi hiç şaşırtan değil.

BEZOS’UN “VERGİSİ”

Bezos’u eleştirenlerin rahatsızlık duyduğu öbür noktalar da var. Örneğin Amazon çalışanlarının hak ettikleri fiyatı almadığına inanılıyor ve bu durum Bezos’un serveti düşünüldüğünde yalnızca adaletsizlik değil birebir vakitte da ahlaksızlık olarak görülüyor.

Şehirde birçok kişinin ağzından “Vergilerini ödemiyor” lafını duymak mümkün. Fakat bunu diyenler Bezos’un vergi kaçırdığını kastetmiyor. Kastedilen eşitsizlikle çaba etmek için parasını paylaşmıyor oluşu ki Hollandalılar için bu mecburilik kanunların öngördüğü vergi ödemelerinin çok ötesinde.

(Amazon, New York Times’ın haberle ilgili yorum taleplerine cevap vermedi. Geçtiğimiz yıl ProPublica’da Bezos’un kazandığının çok azını federal gelir vergisi olarak ödediğine işaret eden birtakım evraklar yayımlanmıştı. Bezos bu hususta bir açıklama yapmamıştı.)

ASLINDA SORUN NE BEZOS NE DE YATI…

Ancak Prof. van de Laar’a nazaran, kıssadaki makûs karakter ne Oceanco ne de o güne kadar De Hef’in ismini bile duymamış olması muhtemelen olan Bezos. Van de Laar, asıl makus karakterin, halkın köprüye ait hislerinin derinliğini büsbütün yanlış anlayan ve kararı Rotterdamlılara anlatırken çok yanlış iletiler veren Kent Kurulu olduğunu söyledi ve “Duygular değerlidir. Kurul bunu kavrayamadı, çok büyük aptallık ettiler” dedi.

Zira Rotterdamlılar için problem o milyarder ya da şu yat değil, bu köprüydü.

Dışarıdan bakanlar için De Hef artık işlemeyen emektar bir fabrika makinesi üzere görünüyor. Mahallî halkın gözündeki De Hef ise değişik. 1927’de birinci inşa edildiğinde bir mimari mükemmeli olarak görülen köprü, Hollandalı belgeselci Joris Ivens’in 1928 tarihli “Köprü” isimli sinemasına dahi husus oldu.

“De Hef: Biografie van een Spoorbrug” (Bir Demiryolu Köprüsünün Biyografisi) isimli kitabın müelliflerinde Arij de Boode, “De Hef hakkında yazılmış şiirler var. Rotterdam hakkında çekilen tüm sinemalarda o da yer alır. De Hef bir köprüden fazlasıdır” kelamlarıyla köprünün bedelini anlattı.

Köprünün orta kısmı en üst noktaya çıktığında 70 metre yüksekliğe ulaşıyor

GEÇMİŞİ BUGÜNE BAĞLAYAN BİR İSTİSNA

Rotterdam tarihi binaları yok denecek kadar az olan birkaç Avrupa kentinden biri. Çünkü hem ticari binaların hem de konutların neredeyse tamamı İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi bombardımanları sonucu yerle bir oldu. Bu durum kenti daima geleceğe bakan, çalışmayanın ya da gereksinim duyulmayanın yıkıldığı bir yer haline getirdi.

De Hef bunun istisnası. Bu nedenle de kentin en güzel tanınan anıt binası. Savaştan sonra direncin sembolü olan köprü, daha yaşlı kuşakların geçmişle ortasındaki az sayıdaki bağdan biri.

Üstelik Bezos’a karşı verilen savaş Rotterdam halkının De Hef için birinci çabası değil. Yıllar önce köprünün yıkılması gündeme geldiğinde de mahallî halk protestolar düzenlemişti.

Ardından 2000’de köprü bir ulusal anıt ilan edildi ve 2014-2017 yılları ortasında onarımı yapıldı.

Bugün De Hef fonksiyonun hale karşı zaferinin bir sembolü olarak ayakta duruyor. Kim isterse istesin, ne kadar para teklif ederse etsin, süreksiz olarak bile değiştirilmesi imkânsız kabul ediliyor.

The New York Times’in “The Country That Wants to ‘Be Average’ vs. Jeff Bezos and His $500 Million Yacht” başlıklı haberinden derlenmiştir.

CyborNFT
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.